Download
Print

Rustam Gulov: multimedia materiallarini yaratish xizmatlari

Multimedia materialini yaratish har xil tarkib formatlaridan foydalanishni o’z ichiga oladi. Agar chiroyli tuzilgan matn asosiy ma’lumotlarni yetkazsa, unda fotosuratlar, audio, video, infografika va boshqa komponentlar maqolada tasvirlangan voqea muhitiga o’quvchini jalb qilish imkonini beradi. Odamlar obrazlarni tsavvur qilishadi va siz bu obrazlarniko’rsatishingiz kerak

Agar siz “Men kerakli narsamni yig’ib olaman va keyin materialni bir amallab tayyorlab olaman” tamoyili asosida multimedia materiallari ustida ishlashni boshlasangiz, bu katta xato bo’ladi. Ishingizni boshidanoq nafaqat asosiy ma’lumotlarni taqdim etadigan, balki voqea muhitini yaratadigan, o’quvchining his-tuyg’ularini uyg’otadigan, istasa-istamasa o’quvchi qahramonlarni tasavvur qila olishi uchun imkon beradigan reja ishlab chiqish zarur.

Sizning tasavvuringizda materialning tuzilishi shakllangandan keyin, uni qog’ozga chizib belgilab olish maqsadga muvofiqdir. Sxematik eskiz sizga tayyor materialda nimani va qanday ko’rinishini, video, foto galereya yoki infografika orqali qanday ma’lumotni yetkazishni xohlayotganingizni va maqolada qaysi joylarga joylashtirsa yaxshi bo’lishini tasavvur qilish imkonini beradi.

Agar siz materialingizni alohida semantik bloklarga ajratsangiz – buni qulayligi shundaki, alohida bir fikrni ifoda etadigan bir block kompyuter monitorining bitta ekraniga sig’adi va ko’rish oson bo’ladi.

Tasavvur qilamiz, siz allaqachon kerakli materialni to’pladingiz va hatto o’zingizning matningizni tayyor holga keltirib oldingiz. Mustaqil tartib qilib chiqish uchun siz Mobirise yoki Adobe Muse kabi dasturlardan foydalanishingiz mumkin. Shuningdek, onlayn platformalar mavjud – Tilda, Adobe Spark. Qisman, Medium, Yandex.Zen, Telegra.ph va hatto Facebook ijtimoiy tarmog’idagi “Zametki” bunday imkoniyatlarni taqdim etadi. Agar sizda CMS WordPress-ga asoslangan alohida saytingiz bo’lsa, u holda mashhur Newspaper 9 premium mavzusi sizga noyob maket bilan material yaratishga imkon beradi.

Ushbu dasturlar va platformalarning ba’zilari bepul, ba’zilari esa pullik. Ba’zilarida boshqa platformalarni qo’llab-quvvatlashda cheklovlar mavjud. Shuning uchun, siz o’zingizning materialingizni joylashtirishni boshlashdan oldin ularning imkoniyatlarini o’rganishingiz kerak. Sizga Mobirise-ga e’tibor berishni maslahat beraman – u bepul, u oflayn rejimda ishlaydi, ammo mavjud shablonlarni o’zgartirish va xostingga tayyor materialni joylashtirish uchun siz HTML-ni tushunishingiz va hosting provayderingizning fayl menejeri bilan ishlash ko’nikmalariga ega bo’lishingiz kerak.

Agar ushbu platformalar sizning materialingizni vizual ravishda tuzish uchun yaratilgan bo’lsa, unda tovushlar maxsus atmosfera yaratadi. Fon yaratuvchi shovqinlarni qo’shish uchun maxsus audio trekni tayyorlashingiz va uni sozlashingiz mumkin, shunda u sizning maqolangizni ochganda avtomatik ravishda o’ynay boshlaydi. Buni ichki HTML vositalari bilan ham, tashqi dasturlar yordamida ham amalga oshirish mumkin.

Audio treklarda, shuningdek, shaxslar bilan intevyular ham bo’lishi mumkin. Ularni maqolada joylashtirish uchun SoundCloud platformasidan foydalaning. Bu sizga materialga audio yozuvni qo’shishga imkon beradi va foydalanuvchi uni tinglash uchun audio faylni o’zi hohlaganda eshitishi mumkin. SoundCite xizmati ham qiziqarli yechimdir – uning yordami bilan audio qo’yib beruvchi dasturini matnning fonida joylashtirasiz. Hammasi juda nozik ko’rinishga ega bo’ladi.

Materiallarning tayyor ekansiz sizning maqolangiz tarkibiga boshqa qismlarni kiritish zarurati tabiiydir.  Bular, masalan, fotosuratlar bo’lishi mumkin. Ularni yuklab olish ko’pincha murakkablikni va turli xil onlayn platformalarni ishlatishni talab qilmaydi va aksariyat hollarda tartib uchun tanlangan platformaga o’rnatilgan rasmlarni yuklash vositasidan foydalanish kifoya qiladi. Agar siz odatiy statik fotosuratdan interfaol qilmoqchi bo’lsangiz, ThingLink.com xizmatidan foydalaning – bu rasmga bir nechta markerlarni qo’shish imkonini beradi, bu markerlar bosilganda foydalanuvchiga qo’shimcha ma’lumotlar ko’rsatiladi. Va Juxtapose xizmati o’quvchingizga ikkita fotosuratni taqqoslashni taklif qiladi. Buning uchun ular ustda turgan fotosurat tagida nimani yashirayotganini ko’rish uchun maxsus pardani ko’tarishlari kerak bo’ladi.

Ma’lumotlarni vizualizatsiya qilish uchun infografikani yaratish bu umuman boshqa narsa. Infografikani yaratish uchun Infogram.com, Easel.ly yoki Piktochart.com platformalaridan foydalaning. Siz tayyor infografikani rasm formatida yuklab olishingiz va saytga qo’yishingiz mumkin. Ammo sizning o’quvchingiz o’zaro ishlashi kerak bo’lgan interfaol infografika haqida gap ketganda, infografikaning kiritilgan kodidan foydalanish kerak bo’ladi. Bu kodni “embed” kalit so’zida topishingiz mumkin. Ushbu Embed-kodni o’z maqolangizda infografikani ko’rmoqchi bo’lgan joyiga qo’ying.

Yuqorida ko’rsatilgan xizmatlarga qo’shimcha ravishda siz Tableau Public dasturidan ham foydalanishingiz mumkin. Bu katta hajmdagi ma’lumotlarni vizualizatsiya qilish kerak bo’lgan holatlarda juda yaxshi. Dastur oflayn rejimda ishlaydi, ammo tayyor bo’lgan infografikani nashr qilish uchun siz Internetga ulanishingiz kerak. Nashr qilinganidan so’ng, infografiya sizning jadvalingizda Tableau veb-saytida ochiladi, u yerda siz Embed kodini olishingiz va uni material ichiga joylashtirishingiz mumkin.

Playbuzz.com platformasi ham juda qiziq. Ba’zi hollarda, barcha materiallarni tartibga solish uchun kifoya qiladi. Ammo aksariyat hollarda ushbu xizmat chiroyli dizayn qilingan testlar va so’rovnomalarni yaratish uchun ishlatiladi.

Videongizni  joylashtirish ham qiyin emas – videoni YouTube yoki Vimeo-da joylashtiring, joylashtirilgandan so’ng embed kodni oling va materialning tanasiga joylashtiring. Shu bilan birga, videoni xostingizga yuklashni tavsiya etmayman – u sezilar darajada katta joyni egallaydi va standart holda ham o’quvchilaringiz uchun videoni yuklab olish tezligi nisbatan past bo’ladi. Gap shundaki, ushbu videolar xostingda o’zining turli xil o’lchamlarda bir nechta nusxalarini yaratadilar va sizning materialingizni o’quvchining Internetga ulanish tezligiga qarab, u tezroq yuklashi mumkin bo’lgan variantni namoyish etadi.

Ba’zi hollarda, materiallarni to’laligicha interfaol yangiliklar qatorida tuzilishi mumkin. Timeline JS xizmati sizga Vikipediya yoki Twitter-da matn, fotosuratlar, videolar, boshqa ma’lumotlarni joylashtirishingiz mumkin bo’lgan xronikalarni yaratadi. Ushbu keng funktsionallik to’liq material to’plash uchun yetarli bo’lishi mumkin.

Shunga o’xshash xizmat StoryMap JS, faqat bu dasturda siz hikoyangizni interaktiv xarita shaklida yig’asiz.

Google My Maps ham interaktiv xaritalar yaratilishi mumkin. Ushbu xizmat mashhur Google Xaritalarga asoslanadi. Ularning yordami bilan siz interaktiv xaritani yaratishingiz mumkin, unda harakatlanish marshrutlari, alohida joylardagi nuqtalar, xaritadagi joylarni ajratib ko’rsatish mumkin. Siz 9 ta asosiy kartadan foydalanishingiz mumkin.

Bunday holatlarda tayyor materiallar, boshqa dasturlarda bo’lgani kabi, em-bed kodlari orqali maqolangiz ichiga joylashtiriladi.

Umuman olganda, materialga turli xil tarkibiy qismlarni joylashtirish uchun ko’plab imkoniyatlarning mavjudligi ularni barcha maqolalarda doimiy ravishda ishlatilishini anglatmaydi. Bunday vaziyatda, asosiy narsa haddan oshmaslikdir. Savolni amaliy tomondan ko’rib chiqing va hikoyangizning mazmunini yetkazishga va o’quvchini tasvirlangan voqealar muhitiga solishga imkon beradigan vaziyatdagina infografiyalardan foydalaning. Ushbu tarkibiy qismlarning barchasi o’quvchiga kerakli his-tuyg’ularni uyg’otishi va uni sizning hikoyangiz qahramonlari bilan hamdard bo’lishga undashi va materialni o’qishiga to’sqinlik qilmasligi kerak. Multimedia materiallarini yaratish uchun turli xil vositalar soni va imkoniyatlarining o’sishi bilan ulardan foydalanishning dolzarbligi va keraklik darajasi masalasi ochiq qolmoqda.

If you have found a spelling error, please, notify us by selecting that text and pressing Ctrl+Enter.

Download
Print